SỐ LƯỢT TRUY CẬP

2
1
0
8
3
5
7
1
Tin tức Thứ Tư, 16/11/2011, 10:45

Xây dựng đời sống văn hóa cơ sở - Những vấn đề cần quan tâm

 

Xây dựng đời sống văn hóa cơ sở có rất nhiều nội dung, nhiều mục tiêu phải triển khai thực hiện, nhất là ở những tỉnh miền núi, biên giới còn nhiều khó khăn như Kon Tum. Tuy nhiên, trọng tâm nhất, quan trọng nhất là 3 nội dung : thứ nhất là bảo tồn và phát huy văn hóa dân gian cổ truyền các dân tộc; thứ hai là đưa văn hóa về cơ sở, tổ chức các phong trào hoạt động tại chỗ gắn với cuộc vận động Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư và thứ ba là phát triển hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở phục vụ cho hai nội dung trên để tạo ra đời sống văn hóa cơ sở một cách thiết thực, vừa có cái “xưa” cổ truyền, vừa có cái “nay” văn minh, mới đáp ứng nhu cầu hưởng thụ đời sống tinh thần một cách thực sự của đồng bào các dân tộc địa phương.

Sinh hoạt văn nghệ dân gian ở cơ sở - Ảnh: N.Đang.
 
Tuy nhiên, thực trạng đời sống văn hóa cơ sở, nhất là ở vùng sâu, vùng xa hiện nay đang có nhiều vấn đề cần phải quan tâm. Thực tiễn cho thấy, những nội dung cơ bản trong đời sống văn hóa cơ sở như đã nêu ở trên đều đang diễn biến theo chiều hướng không như mong đợi.  Biểu hiện rõ nhất là việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân gian cổ truyền của từng dân tộc thiểu số (DTTS) đang thiếu dần sự quan tâm từ cấp huyện và cơ sở, mặt khác, ngay cả từ phía người dân cũng đang có những biểu hiện ngày càng nhiều sự thờ ơ với văn hóa dân gian truyền thống; tính tự phát, tự giác hình như không còn sâu sắc lắm, nhất là đối với lớp trẻ, như đang ngày càng xa dần với văn hóa cổ truyền ! Ít duy trì được sinh hoạt văn hóa dân gian thường xuyên trong cộng đồng làng; sự trao truyền giữa các thế hệ, lứa tuổi về văn hóa dân gian hầu như ít được chú trọng và thực hiện.
 
Trước đây, chúng tôi đã nêu một vấn đề thực tế là ở một số huyện, theo cách đánh giá của cán bộ địa phương thì đời sống văn hóa cơ sở ở đó đang phát triển mạnh vì đang có phong trào văn nghệ quần chúng khá sôi động ! Văn nghệ quần chúng phát triển được là điều tốt. Song, ở địa bàn như Kon Tum, nơi mà văn hóa dân gian cổ truyền là những di sản rất quí và rất quan trọng trong đời sống cộng đồng mà lại chỉ có văn nghệ quần chúng phát triển, thì rõ ràng đời sống văn hóa cơ sở của đồng bào là vấn đề cần phải hết sức lưu tâm. Mới chỉ có những sinh hoạt văn nghệ trong một nhóm nhỏ thanh thiếu niên ở làng và trong cả một năm mỗi xã, hoặc cụm thôn tổ chức được vài lần liên hoan văn nghệ quần chúng vào các ngày lễ mà đã cho rằng đã có đời sống văn hóa cơ sở tốt thì quả là quá lạc quan !!! Trong khi đó, nội dung hết sức trọng tâm trong xây dựng đời sống văn hóa cơ sở là việc bảo tồn, kế thừa và phát huy được các giá trị văn hóa dân gian cổ truyền, khai thác trở thành những phong trào sinh hoạt một cách thường xuyên trong cộng đồng các DTTS, mà đồng bào chính là chủ nhân thì lại chưa được phát triển, nâng cao có hiệu quả thiết thực ở cơ sở.
 
Trong đời sống văn hóa cơ sở hiện nay, loại hình sinh hoạt văn nghệ quần chúng gần như đang dần dần trở thành duy nhất ! Nhiều làng hiện nay không đủ người biết đánh chiêng cho đủ bộ, cồng chiêng thì có nhưng người biết đánh thì thiếu, nên có cũng để không. Trống là loại nhạc cụ dân tộc rất quan trọng để hòa âm cho cồng chiêng, được chế tác khá tỷ mỷ từ vật liệu tại chỗ, nay thì trống được thay bằng can nhựa mang vào đánh trong dàn cồng chiêng, còn cây đánh cồng chiêng thì sẵn sàng được thay bằng dép đi dưới chân...cho tiện, đám cưới theo phong tục nhưng chủ yếu là mở nhạc để nhảy nhót tưng bừng, các làn điệu dân ca vốn rất hay, phong phú và đa dạng như hát Rơnghê, Tintin…đang dần dần vắng bóng, chẳng còn mấy người thuộc !
 
Trong khi đó, các loại hình sinh hoạt văn hóa dân gian truyền thống trong cộng đồng làng, xã lại chính là điều kiện, môi trường để thực hiện công tác xã hội hóa hoạt động văn hóa ở cơ sở một cách dễ dàng, thuận tiện nhất, được bà con đồng tình ủng hộ, vừa phát huy được vốn di sản văn hóa dân gian lại vừa nâng cao dược đời sống văn hóa ở cơ sở một cách thiết thực nhất.
 
Đồng bào Giẻ-Triêng (Ngọc Hồi) thổi Đinh Tut - Ảnh: N.Đang.
 
Bởi vậy, để nâng cao được đời sống văn hóa cơ sở thì phải từ nhận thức đúng đắn và sự chỉ đạo tổ chức thực hiện một cách phù hợp của cấp ủy, chính quyền ở cơ sở. Nếu chỉ một ngành văn hóa thì không thể đủ sức và khả năng để xây dựng được đời sống văn hóa cơ sở, trong khi ở cấp xã, phường, thị trấn hiện nay chỉ có một cán bộ làm công tác văn hóa đồng thời phải kiêm nhiệm cà lĩnh vực văn hóa xã hội. Kinh phí hoạt động lại càng khiêm tốn hơn, ở những xã, phường thị trân thuận lợi thì còn vài ba triệu đồng được cấp từ ngân sách, còn ở những xã vùng ven, vùng khó khăn thì kinh phí hoạt động văn hóa chỉ có từ vài trăm ngàn đến một, hai triệu đông một năm! Làm sao có thể đủ điều kiện để xây dựng được đời sống văn hóa cơ sở, nếu không dựa vào sức dân bằng phương thức xã hội hóa đời sống văn hóa cơ sở như đã nêu ở trên. Phải có nhận thức đúng mức và sự chỉ đạo trực tiếp của cấp ủy, chính quyền cơ sở đối với công tác xây dựng đời sống văn hóa – đây là yếu tố có ý nghĩa cực kỳ quan trọng. Bên cạnh đó là sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ của Mặt trận và các ngành đoàn thể ở địa phương, sự đồng thuận, ủng hộ của đồng bào, ngành văn hóa làm vai trò nòng cốt sẽ tạo thành những nhân tố quyết định để có thể xây dựng được đời sống văn hóa cơ sở trong điều kiện hiện nay. Một vấn đề đặt ra là: nếu chỉ với các hoạt động đưa văn hóa về cơ sở thôi thì chưa đủ, muốn nâng cao được đời sống văn hóa cơ sở phải bắt đầu từ việc khai thác, kế thừa và phát huy được các giá trị văn hóa dân gian truyền thống của đồng bào các dân tộc, dựa trên yếu tố xã hội hóa hoạt động văn hóa cơ sở.
 
Cấp ủy, chính quyền cơ sở có chủ trương, định hướng phù hợp với đặc thù văn hóa truyền thống của địa phương mình, ngành văn hóa và các tổ chức đoàn thể quần chúng với vai trò vận động, hướng dẫn và hỗ trợ tổ chức thực hiện. Bà con đồng bào các dân tộc tự giác trong cộng đồng dưới vai trò dẫn dắt của già làng và những người có uy tín, những người lớn tuổi trong làng, trong khu dân cư để khôi phục lại các sinh hoạt văn hóa dân gian truyền thống tốt đẹp. Loại bỏ dần những cái lạc hậu, giảm bớt phần lễ, tăng cường phần hội. Bà con tự đứng ra tổ chức, tự điều hành công việc của mình trong các sinh hoạt văn hóa dân gian từ nghi lễ, trang phục, nhạc cụ, con người tham gia…và phải bắt đầu từ sinh hoạt văn hóa cộng đồng làng, hội làng với các loại hình từ lễ hội truyền thống, diễn xướng dân ca - dân vũ, cồng chiêng - nhạc cụ dân tộc …từ những sinh hoạt văn hóa làng như vậy, tạo ra phong trào sinh hoạt thường xuyên, thu hút mọi lứa tuổi tham gia và đến mùa lễ hội hằng năm thật sự trở thành không gian văn hóa truyền thống bao trùm mọi nơi, mọi chỗ để bà con được thể hiện mình trong bầu không khí văn hóa dân gian- bản sắc văn hóa đặc thù của chính họ, tự bộc lộ những tiềm năng về văn nghệ dân gian trong niềm say mê và sự cuồng nhiệt đúng với bản chất của họ; cùng với sự giao lưu, ứng xử trong làng, ngoài xóm và trong cả cộng đồng hòa cùng nhịp sống ngày hội và chính từ đây tình đoàn kết, sự gắn bó mật thiết trong cuộc sống càng quyện chặt. Các giá trị đạo đức truyền thống sẽ được bồi đắp bền vững hơnt. Đấy là những yếu tố rất quan trọng và cần thiết đối với cộng đồng dân cư trong làng, xã.
 
Từ nền tảng văn hóa dân gian truyền thống ấy, các địa phương cơ sở tạo điều kiện để phát triển nâng cao lên thông qua các hình thức rất dễ làm nhưng lại thu hút được sự tham gia của đông đảo bà con như ngày hội văn hóa thể thao truyền thống cấp xã hoặc liên xã; liên hoan cồng chiêng- nhạc cụ dân tộc; Hội thi dân ca – dân vũ; Lễ hội văn hóa tiêu biểu… làm được như vậy và gắn kết với cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” thì chắc chắn sẽ nâng cao được đời sống văn hóa cơ sở, đồng thời lại bảo tồn, kế thừa, phát huy được các di sản văn hóa dân gian truyền thống, lại vừa nâng cao hơn ý thức trách nhiệm của đồng bào các DTTS với việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc mình. 

Trần Vĩnh


Số lượt người xem: 2733 Bản inQuay lại

TIN MỚI HƠN

TIN ĐÃ ĐƯA

Xem tiếp
Xem theo ngày Xem theo ngày
  • Phóng sự 20 năm thành lập lại tỉnh Kon Tum
  • Kon Tum trên đường phát triển
Tìm kiếm